AI-chatbots geven een onvolledig beeld bij het verstrekken van stemadvies, blijkt uit nieuw onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens. Gebruikers die chatbots raadplegen om hulp te krijgen bij hun stemkeuze voor de gemeenteraadsverkiezingen, krijgen zelden het advies om op een lokale partij te stemmen. De toezichthouder waarschuwt dat dit het politieke evenwicht verstoort.
Lokale partijen genegeerd
Volgens AP-voorzitter Aleid Wolfsen krijgen kiezers met zulke adviezen geen eerlijk overzicht van hun keuzemogelijkheden. Minder dan één procent van de stemadviezen van geteste chatbots wees uit naar een lokale partij. Dat staat haaks op de realiteit: bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen ging ruim dertig procent van de stemmen naar lokale partijen. Door deze scheefgroei dreigen kleinere partijen structureel minder zichtbaar te worden in de digitale omgeving.
Oorzaak in trainingsdata
De oorzaak ligt volgens de AP vermoedelijk in de trainingsdata van de chatbots. Die leren vooral van openbaar beschikbare informatie op internet, waar landelijke partijen veel prominenter aanwezig zijn. Lokale partijen komen niet alleen minder vaak voor, hun informatie is vaak ook minder actueel en minder uitgebreid. Daardoor ontstaat een vertekening die direct invloed kan hebben op het stemgedrag van gebruikers.
Ongewenst stemadvies
In het onderzoek testte de AP vijf populaire chatbots: ChatGPT, Claude, Gemini, Grok en Le Chat. Hoewel deze systemen niet bedoeld zijn als stemhulp, bleken drie van de vijf bij directe vragen toch politieke adviezen te geven, vaak met voorkeur voor één specifieke partij. Dat maakt de risico’s volgens de toezichthouder extra duidelijk.
Oproep tot zorgvuldigheid
De AP benadrukt dat chatbots geen betrouwbare bron zijn voor stemadvies en waarschuwt aanbieders om hun systemen beter te beveiligen tegen misbruik. Onder de Europese AI-wet gelden strikte regels voor digitale hulpmiddelen die politieke voorkeuren beïnvloeden. Wolfsen spreekt van een dringend signaal: gebruikers moeten kritisch blijven en zich niet laten leiden door kunstmatige stemhulpen.